Share This Article
Συνέντευξη στη Σόνια Χαϊμαντά
Η Ρομποτική είναι γένους θηλυκού
Συνήθως φανταζόμαστε τα ρομπότ ως ψυχρές, μεταλλικές φιγούρες, που μιλούν με φωνή GPS και, φυσικά, δεν έχουν φύλο. Το ελληνικό chapter του Women in Robotics, όμως, έρχεται να ταράξει τα στερεότυπα.
Συζητάμε με την Ιωάννα Καρατζόγλου, υπεύθυνη του μη κερδοσκοπικού οργανισμού στην Ελλάδα, και μέσα από 10 ερωτήσεις και απαντήσεις, γεμάτες ειλικρίνεια, χιούμορ και ενέργεια, ανακαλύπτουμε πώς είναι να είσαι γυναίκα στον χώρο της Ρομποτικής.
Χρειάζεται να γνωρίζεις κώδικα από την κούνια; Πώς συνδυάζεται η δημιουργικότητα με την τεχνολογία; Ποιες προκλήσεις αντιμετωπίζουν οι γυναίκες σε έναν χώρο που παραμένει ανδροκρατούμενος; Και, τελικά, πώς καταφέρνουν να τα κάνουν όλα αυτά χωρίς να χάνουν το χιούμορ τους;
Μια συζήτηση ανθρώπινη, εμπνευστική και με zero robot voice.
Πώς ξεκίνησε η δική σας διαδρομή στο χώρο της Ρομποτικής;
Η πορεία μου δεν ήταν καθόλου γραμμική. Ξεκίνησα ως Ηλεκτρολόγος Μηχανικός και στην επαγγελματική μου διαδρομή πέρασα από πωλήσεις και εταιρική στρατηγική μέχρι product management, εργαζόμενη σε πολυεθνικές εταιρίες τεχνολογίας σε διάφορες χώρες της Ευρώπης και της Μέσης Ανατολής.
Κοινή συνισταμένη όλων αυτών ήταν η αγάπη μου για την τεχνολογία και η ακατάπαυστη περιέργεια να καταλαβαίνω πώς λειτουργούν τα πράγματα.
Παράλληλα, πιστεύω βαθιά στη διά βίου μάθηση. Δεν θεωρώ ότι η επαγγελματική εμπειρία από μόνη της αρκεί ούτε ότι η ακαδημαϊκή γνώση μέσα από τα θρανία είναι αρκετή.
Γι’ αυτό, ενώ εργαζόμουν, συνέχισα να επενδύω στις σπουδές μου και, πρόσφατα, ολοκλήρωσα το τρίτο μου μεταπτυχιακό, στη Ρομποτική και τον Αυτοματισμό.
Η Ρομποτική ήρθε, σχεδόν, φυσικά στη ζωή μου, γιατί συνδυάζει ακριβώς αυτό που με ενδιαφέρει: προηγμένη τεχνολογία, επιχειρηματικότητα και πραγματικό αντίκτυπο στον άνθρωπο.
Είναι ένας χώρος όπου δεν αρκεί μόνο να καταλαβαίνεις τις μηχανές, θα πρέπει να καταλαβαίνεις και τους ανθρώπους που θα τις χρησιμοποιήσουν.
Ποιο ήταν το μεγαλύτερο εμπόδιο που συναντήσατε ως γυναίκα σε έναν τόσο τεχνικό κλάδο;
Δεν θα έλεγα ότι αντιμετώπισα ένα μεγάλο, εντυπωσιακό, εμπόδιο, αλλά αρκετές, μικρές, στιγμές αμφισβήτησης. Δεν μπορώ να γνωρίζω, πάντα, αν οφείλονταν στο φύλο ή απλώς σε στερεότυπα για συγκεκριμένους ρόλους.
Για παράδειγμα, έχω βρεθεί σε συναντήσεις όπου, αρχικά, κάποιοι υπέθεσαν ότι ήμουν εκεί για να κρατάω τα πρακτικά. Σε κάποιες άλλες περιπτώσεις, ίσως περίμεναν ότι, αφού ασχολούμουν με τη Ρομποτική, θα εμφανιζόμουν με φόρμα εργασίας και κατσαβίδι αντί για σημειωματάριο και στυλό.
Συνήθως, όμως, αυτά τα βλέμματα κρατούν λίγα λεπτά.
Μόλις αρχίσουμε να συζητάμε για λύσεις, στρατηγική και επιχειρηματικές ανάγκες, η προσοχή μετατοπίζεται εκεί που πρέπει.
Η αλήθεια είναι πως δεν θυμώνω πια. Πολλές φορές, μάλιστα, το διασκεδάζω. Χαμογελάω και συνεχίζω, γιατί ξέρω ότι η συζήτηση, γρήγορα, θα επικεντρωθεί στις ιδέες.
Τί σημαίνει για εσάς να εκπροσωπείτε το Women in Robotics στην Ελλάδα; Είναι περισσότερο επιστημονική, κοινωνική ή ακτιβιστική αποστολή;
Για μένα είναι, κυρίως, εθελοντική ανάληψη ευθύνης. Ευθύνη να βοηθήσουμε κάθε κορίτσι ή γυναίκα που ενδιαφέρεται για τη Ρομποτική ώστε να μη νιώθει «η μόνη» στο χώρο.
Όταν ήμουν φοιτήτρια, υπήρχαν ελάχιστα γυναικεία πρότυπα.
Σήμερα, έχουμε την ευκαιρία να χτίσουμε μια κοινότητα όπου οι γυναίκες μοιράζονται εμπειρίες, γνώσεις και ευκαιρίες. Δεν προσπαθούμε να αποδείξουμε ότι οι γυναίκες «μπορούν» να κάνουν Ρομποτική, αυτό το έχουν ήδη αποδείξει.
Προσπαθούμε να κάνουμε το επόμενο βήμα πιο εύκολο για όσες έρχονται.
Μιλάμε για ορατότητα, για αλλαγή κουλτούρας και για τη δημιουργία ενός οικοσυστήματος, το οποίο θα συνδυάζει τεχνολογική αριστεία με διαφορετικές οπτικές και δημιουργικότητα.
Στην Ελλάδα, η ενίσχυση των γυναικών στη Ρομποτική δεν είναι απλώς θέμα φύλου. Είναι στρατηγική επιλογή για ένα πιο καινοτόμο, παραγωγικό και ανθρώπινο τεχνολογικό οικοσύστημα.
Ποια είναι σήμερα η εικόνα της Ελλάδας στη Ρομποτική; Έχουμε ταλέντο αλλά μας λείπει οικοσύστημα ή έχουμε και οικοσύστημα που δεν το αναδεικνύουμε αρκετά;
Η Ελλάδα έχει περισσότερο ταλέντο απ’ όσο πιστεύουμε και λιγότερη αυτοπεποίθηση απ’ όση χρειάζεται. Διαθέτουμε εξαιρετικές ερευνητικές ομάδες, φοιτητές με διεθνείς διακρίσεις και ανθρώπους με πραγματικό πάθος. Σας θυμίζω πως οι ελληνικές ομάδες έχουν κατακτήσει πρώτες θέσεις σε ευρωπαϊκές και παγκόσμιες διοργανώσεις Ρομποτικής.
Το 2026 λειτούργησε το HERON (Hellenic Robotics Center of Excellence) και πραγματοποιήθηκε το πρώτο Hellenic Robotics Forum, γεγονότα που δείχνουν ότι κάτι κινείται.
Αυτό που μας λείπει είναι η ισχυρότερη σύνδεση έρευνας-αγοράς και περισσότερες επιχειρηματικές πρωτοβουλίες, ώστε οι καλές ιδέες να μετατρέπονται σε προϊόντα, εταιρείες και καλές θέσεις εργασίας.
Πόσο σημαντικά είναι τα role models; Αρκεί να δείχνουμε επιτυχημένες γυναίκες ή χρειάζεται να δείχνουμε και τις δυσκολίες, τις αποτυχίες και τη διαδρομή τους;
Τα role models είναι σημαντικά μόνο όταν είναι αυθεντικά.
Αν παρουσιάζουμε μόνο λάμψεις επιτυχίας, δημιουργούμε τη ψευδαίσθηση ότι όλα ήταν εύκολα. Η πραγματικότητα περιλαμβάνει δυσκολίες, λάθη, αμφιβολίες και πισωγυρίσματα.
Δεν χρειαζόμαστε τέλεια πρότυπα. Χρειαζόμαστε αληθινούς ανθρώπους.
Στο Women in Robotics προσπαθούμε να παρουσιάζουμε ολόκληρη τη διαδρομή, γιατί μόνο έτσι οι νέες γυναίκες μπορούν να ταυτιστούν και να εμπνευστούν πραγματικά.
Ποια είναι μια γυναίκα στη Ρομποτική που θαυμάζετε και θα θέλατε να γνωρίζουν οι περισσότεροι;
Η Cynthia Breazeal. Πρωτοπόρος της κοινωνικής Ρομποτικής, δημιούργησε το Kismet και το Jibo, δείχνοντας πώς τα ρομπότ μπορούν να συνυπάρχουν αρμονικά με τον άνθρωπο.
Ως καθηγήτρια στο MIT, αποτελεί υπόδειγμα τεχνικής αριστείας, δημιουργικότητας και ηγεσίας.
Είναι η ζωντανή απόδειξη ότι η Ρομποτική δεν είναι μόνο μηχανές, αλλά και ενσυναίσθηση, φαντασία και βαθιά ανθρώπινη σύνδεση.
Η Ρομποτική συνδυάζει μηχανική, λογισμικό, τεχνητή νοημοσύνη, design και ηθική. Μήπως ακριβώς αυτό το διεπιστημονικό στοιχείο μπορεί να φέρει περισσότερες γυναίκες στο χώρο;
Ακριβώς. Όταν ακούμε «Ρομποτική» συνήθως φανταζόμαστε μόνο κώδικα και βίδες.
Στην πραγματικότητα, ο κλάδος χρειάζεται ποικιλία δεξιοτήτων: μηχανικούς, AI specialists, designers, product managers και ανθρώπους που κατανοούν τον τελικό χρήστη.
Κανείς δεν χτίζει ένα ρομπότ μόνος του.
Αυτό το διεπιστημονικό στοιχείο είναι που μπορεί να προσελκύσει περισσότερες γυναίκες, όταν συνειδητοποιήσουν ότι η Ρομποτική συνδυάζει δημιουργικότητα, design, ηθική και πραγματικό ανθρώπινο αντίκτυπο.
Αν ένα κορίτσι 15 ετών σας έλεγε «μου αρέσουν τα ρομπότ αλλά δεν ξέρω αν είναι για μένα», τί θα της απαντούσατε;
Θα της έλεγα να μην περιμένει να νιώσει «έτοιμη».
Οι περισσότεροι που γνωρίζω στο χώρο -γυναίκες και άνδρες- ξεκίνησαν χωρίς να ξέρουν τα πάντα. Η διαφορά είναι ότι συνέχισαν να ρωτούν, να πειραματίζονται και να μαθαίνουν.
Δεν χρειάζεται να είσαι η καλύτερη στα μαθηματικά της τάξης. Χρειάζεται, κυρίως, περιέργεια και επιμονή.
Υπήρξε κάποια στιγμή στην πορεία σας που αμφισβητήσατε τον εαυτό σας; Και τί σας κράτησε μέσα στο χώρο;
Φυσικά. Και όχι απλώς μία στιγμή.
Η αμφισβήτηση του εαυτού μου είναι, σχεδόν, μόνιμη σύντροφος στην πορεία.
Νομίζω ότι όποιος ισχυρίζεται ότι δεν αμφέβαλε ποτέ είτε έχει υπερβολική αυτοπεποίθηση είτε πολύ κακή μνήμη. Υπήρξαν φορές που αναρωτήθηκα αν ήμουν πραγματικά έτοιμη για ένα νέο ρόλο ή μια μεγαλύτερη πρόκληση. Αυτό που έχω μάθει είναι ότι η αυτοπεποίθηση σπάνια έρχεται πριν από το βήμα.
Συνήθως έρχεται μετά.
Ο κύκλος ανάμεσα στην αμφισβήτηση και την κατάκτηση της εμπιστοσύνης είναι, τελικά, αυτός που μας ωριμάζει και μας ωθεί να προχωράμε.
Συζητάμε πολύ για το αν τα ρομπότ θα αντικαταστήσουν ανθρώπους. Μήπως η πιο σωστή ερώτηση είναι ποιοι άνθρωποι θα σχεδιάζουν τα ρομπότ και με ποιες αξίες;
Ακριβώς, αυτή είναι η ουσία.
Αν μια μικρή και ομοιογενής ομάδα σχεδιάζει τα ρομπότ, τότε αυτά θα αντικατοπτρίζουν κυρίως τις παραδοχές και τις προκαταλήψεις αυτής της ομάδας.
Γι’ αυτό χρειαζόμαστε ποικιλία εμπειριών, οπτικών και φωνών στο τραπέζι.
Με φοβίζει η πιθανότητα να δημιουργήσουμε τεχνολογία τόσο ισχυρή που να ξεφεύγει από τον έλεγχό μας ή να ενισχύει τις υπάρχουσες ανισότητες. Από την άλλη, με ενθουσιάζει η προοπτική όπου ρομπότ θα βοηθούν ηλικιωμένους, θα εκπαιδεύουν παιδιά σε απομακρυσμένες περιοχές και θα συνεργάζονται δημιουργικά με τον άνθρωπο.
Ονειρεύομαι μια Ρομποτική πιο ανθρώπινη και πιο ισότιμη.
Κλείνοντας, θέλω να σας ευχαριστήσω πολύ για την πρόσκληση και την ευκαιρία αυτής της πολύ ωραίας συζήτησης για το Women in Robotics και τη Ρομποτική.
